“Eh papaano po kung tatlo yung mistresses? Sana po dito sa chamber natin, Mr. President, wala naman pong ganoon. Alam ko wala naman po yata. Sino pong magde-determine na merong cohabitation? Yung kapitbahay, yung barangay kapitan. Papaano kung sinabi naman ng isa, “Bakit kinakalat mong tayo?” “Eh hindi naman naging tayo ah.” Talagang mahirap talaga yata itong political dynasty.” ~Rodante Marcoleta
Mainit ang naging talakayan sa Senado nina Senator Risa Hontiveros at Senator Rodante Marcoleta tungkol sa mga “mistress” sa pulitika.
Sa ilalim ng bagong Anti-Political Dynasty Act, hindi na sapat na legal na asawa lamang ang bawal tumakbo sa pwesto. Isinasama na rin sa pagbabawal ang mga common-law partners o mga kinakasama kahit walang basbas ng kasal.
Layunin nito na pigilan ang mga pulitiko na gamitin ang kanilang mga partner para manatili sa kapangyarihan. Itong hakbang na ito ay para masiguro na lahat ay may pantay na pagkakataon sa serbisyo publiko.
Pagsasama ng Common-Law Partners sa Batas
Noong taong 1995, nahinto ang pagpasa ng katulad na batas dahil sa tanong tungkol sa mga mistress. Nagkaroon ng malaking pangamba noon na baka ang mga kinakasama ng pulitiko ang pumalit sa kanilang pwesto.
Ngunit sa bagong version ng bill, ituturing na silang mga “spouse” o asawa para sa layunin ng pagbabawal. Ibig sabihin, kung bawal ang legal na asawa, bawal na rin ang sinumang “cohabiting” partner ng kandidato.
Ito ay isang paraan upang hindi malusutan ng mga dinastiya ang mga regulasyon sa ating halalan. Sa ganitong sistema, magiging mas malinis ang labanan para sa mga nagnanais na tunay na magsilbi.
Pangamba ni Marcoleta
Ipinahayag ni Senator Marcoleta ang kanyang pangamba na ang pagtrato sa mga common-law partners bilang “spouses” sa ilalim ng Anti-Political Dynasty Act ay maaaring magbigay ng maling impresyon o “semblance of legality” sa mga relasyong hindi naman legal sa mata ng batas.
Para sa kanya, problematic ito dahil baka unwittingly na kilalanin ng publiko, lalo na ng mga kabataan, ang mga mistress bilang legal na asawa dahil lamang kasama sila sa depinisyon ng batas.
“So Mr. President, by treating the parties to such partnerships as spouses, it gives the impression or a semblance of legality by including them in the definition. Yun po yung medyo problematic para sa akin,” pahayag ni Marcoleta.
Bagama’t nilinaw ni Senator Risa Hontiveros na ang terminong ito ay ginagamit lamang upang “i-trigger” ang pagbabawal at hindi para gawing legal ang pagsasama, naniniwala si Marcoleta na mas mabuting alisin ang phrase na ito sa mismong depinisyon at ilagay na lamang sa ilalim ng mga partikular na sitwasyon upang maiwasan ang anumang kalituhan sa lipunan.
Paano Mapapatunayan ang Sikretong Relasyon?
Ang Commission on Elections (Comelec) ang may kapangyarihan na magdesisyon kung may relasyong nagaganap sa dalawang tao. Gagamit sila ng mga ebidensya gaya ng social media posts at mga dokumento na nagpapakita ng iisang address.
Kung ang isang partner ay nagpapakilala bilang “couple” sa publiko, sapat na itong batayan para sa Comelec. Bagama’t walang saktong bilang ng taon ng pagsasama, susuriin ng ahensya ang bawat sitwasyon nang maigi.
>MORE: Bangayan ni Erice at Garin sa ‘interference’ ni Sandro Marcos
Layunin nitong maging “workable” o epektibo ang batas sa kabila ng mga posibleng reklamo ng mga kandidato. Dahil dito, magiging mahirap na para sa mga pulitiko na itago ang kanilang mga de-facto relationship.
Ang Kwento ng Binasurang Panukala
Ibinahagi ni Senator Marcoleta ang isang mapait na karanasan noong siya ay nasa Mababang Kapulungan pa lamang ng Kongreso. Naghain siya noon ng sariling anti-dynasty bill ngunit binalewala lamang ito ng marami sa kanyang mga kasamahan.
Nginitian lang siya ng chairman ng komite at hindi man lang isinama sa agenda ang kanyang panukala. Ang kwentong ito ay nagpapakita kung gaano kahirap buwagin ang mga makapangyarihang pamilya sa ating bansa.
Kaya naman, pinagsisikapan nina Senator Risa Hontiveros na gawing mas matibay ang bagong batas na ito ngayon. Mahalaga ang bawat probisyon upang masigurong wala nang butas na maiiwan para sa mga abusadong pamilya.
Mabigat na Parusa sa mga Pasaway
Ang mga lalabag sa batas na ito ay haharap sa mabibigat na parusa sa ilalim ng ating election code. Maaaring makulong ng isa hanggang anim na taon ang sinumang mapapatunayang pilit na lumulusot sa mga pagbabawal.
Bukod sa pagkakakulong, mawawalan din sila ng karapatang humawak ng anumang posisyon sa gobyerno habambuhay. Kasama rin sa parusa ang mga taong magsasampa ng mga malisyosong reklamo laban sa kanilang mga katunggali.
Nais tiyakin ng ating mga senador na ang bawat maling gawain ay may katapat na disiplina. Ang bawat Pilipino ay dapat maging mapagmatyag upang mapangalagaan ang integridad ng ating bawat boto.
“Itong degree of prohibition, second degree, ay magbibigay daan po sa mabisa at saka doable nga po na imbestigasyon o review ng mga kandidato dahil madali naman pong magiging available yung mga birth certificates, marriage certificates, o kaya certificates of no marriage,” sabi ni Hontiveros.
Bagong Pag-asa para sa Lahat
Ang pagsasama sa mga mistress sa Anti-Political Dynasty Act ay isang matapang na hakbang para sa kinabukasan. Sa pamamagitan nito, mas maraming puwang ang mabubuksan para sa mga bagong lider na nais maglingkod.
Halos 30% ng mga posisyon sa gobyerno ang inaasahang mababakante kapag naipatupad na ang mahalagang batas na ito. Kailangan nating bantayan ang bawat butas na maaaring gamitin ng mga tradisyunal na pulitiko sa eleksyon.
