“Para bang sinasabi niya na kung babagsak siya, hindi siya papayag na siya lang mag-isa.” ~Rodante Marcoleta
Binansagan ni Senator Rodante Marcoleta si dating Speaker Martin Romualdez bilang mastermind sa likod ng malawakang nakawan ng pondo sa flood control projects. Ayon sa senador, ang iskandalong ito ay direktang tumatama sa tiwala at integridad ng mga pampublikong institusyon sa bansa.
Ang mga akusasyon ay lumabas matapos ang serye ng mga pagdinig tungkol sa bilyon-bilyong pisong nawawala sa kaban ng bayan. Dahil dito, muling uminit ang usapin ng accountability sa hanay ng mga matataas na opisyal ng gobyerno.
Sa halip na mapunta sa mga proyekto, napunta umano ang pera sa mga pribadong bulsa sa pamamagitan ng sistemikong korapsyon. Kaya naman tinawag itong isa sa pinakamalaking pagnanakaw sa kasaysayan ng treasury ng ating bansa. Ngayon, nahaharap sa matinding pressure ang dating Speaker na linawin ang kaniyang papel sa nasabing anomalya.
Misteryong ‘Basura’ sa Loob ng Maleta
Isang mahalagang testigo na si Orly Gutesa ang nagbigay ng testimonya tungkol sa paghahatid ng mga maleta ng pera. Inilarawan niya ang paggamit ng salitang “Basura” para tukuyin ang mga pile ng cash na nagkakahalaga ng 48 milyon kada maleta.
Tinawag nilang “Basura” ang mga perang ito para hindi mahalata ang ginagawang ilegal na transaksyon sa loob ng gobyerno. Sa isang pagkakataon, idinala ng mga tauhan ang 35 na maleta ng pera sa residence ni Romualdez sa Taguig.
Articles of Impeachment vs VP Sara Duterte, 55 bumoto, 15 umatras
Ang mga pangyayaring ito ay naganap habang nagsisilbi si Gutesa bilang security aide sa isang dating congressman. Matagal nanahimik ang dating Speaker bago naglabas ng kaniyang opisyal na paliwanag sa pamamagitan ng isang video.
Sa kaniyang depensa, sinabi ni Romualdez na ang budget process ay hindi kontrolado ng iisang tao lamang sa gobyerno. Iginiit niya na dadaan ito sa maraming layers at branches bago tuluyang maaprubahan ang bawat pondo.
Subalit, sinalungat ito ni Marcoleta sa pagsasabing ang liderato ng Kamara ang may huling say sa mga amendment. Ayon sa senador, ang Speaker ang sentrong awtoridad na nagdidikta ng legislative agenda sa Mababang Kapulungan.
Walang anumang proyekto ang maaprubahan kung walang basbas o imprimatur mula sa nakaupong lider ng House. Ang ganitong sistema ay nagbibigay ng pagkakataon para sa mga maanomalyang diversion ng pondo ng bayan.
Kontrolado ng Speaker ang Bawat Galaw
Sinubukan ding ipasa ni Romualdez ang pananagutan sa ehekutibo at sa ibang lider ng lehislatura para sa budget cycle. Tinukoy niya si Senator Chiz Escudero bilang isa sa mga nangasiwa sa deliberations para sa taong 2025.
Ngunit nilinaw ni Marcoleta na si Romualdez ang Speaker sa buong cycle ng tatlong national budgets. Mula 2023 hanggang 2025, siya ang nanguna sa pag-apruba ng mga pondo na ngayon ay kinekwestyon ng Senado.
Ang pagtatangkang ito na magturo ng iba ay nakikitang paraan para makaiwas sa direktang accountability sa publiko. Samantala, ang mga ebidensya mula sa COA ay nagpapatunay na may korapsyon sa loob ng budget process.
Nabanggit din sa diskusyon ang banta ni Romualdez na hindi siya babagsak nang mag-isa sa gitna ng isyu. Sinabi niya na marami siyang nalalaman tungkol sa mga katiwalian sa kasalukuyan at nakaraang mga administrasyon.
Para kay Marcoleta, ito ay isang malinaw na pag-amin na bahagi siya ng maruming sistema ng gobyerno. Sa halip na makatulong, lalo lamang nitong pinagtibay ang hinala na may mas malalim pang anomalya.
Ang paggamit ng impormasyon bilang panangga sa pananagutan ay itinuturing na hindi tama at labag sa tungkulin. Kaya naman dapat mailabas ang buong katotohanan para sa kapakanan ng bawat mamamayang Pilipino.
Ang laban na ito para sa katotohanan ay patuloy na nagbibigay ng tensyon sa pagitan ng dalawang kapulungan ng Kongreso. Nanindigan si Marcoleta na hindi sapat ang mga teknikal na paliwanag para malinis ang pangalan ng dating Speaker.
