“I’d like to thank him for discovering, occupying, owning, and donating to the Philippine government the Kalayaan Island Group.” — Ping Lacson
“It is not correct to assume that he discovered it, because there were several other discoverers prior to his time.” — Rodante Marcoleta
Isang mainit na debate ang sumiklab sa Commission on Appointments hearing nang kuwestiyunin ni Senator Rodante Marcoleta ang matagal nang kuwento ng pagkakatuklas ni Tomas Cloma sa Kalayaan Island Group.
Nagsimula ang lahat sa isang hearing ng CA para sa promosyon ng ilang opisyal ng militar. Kabilang sa mga humarap sa panel ay si Colonel Jacquelyn Cloma na asawa ng apo-sa-tuhod ng adventurer na si Tomas Cloma.
Nagpaabot muna ng pasasalamat si Senator Panfilo Lacson sa pamilya Cloma para sa kanilang mahalagang papel sa kasaysayan ng bansa. Ayon kay Lacson, malaki ang naitulong ni Tomas sa pagtuklas at pag-okupa sa mga isla.
Pagkakatuklas ng Kalayaan Islands
Agad na sinalungat ni Senator Marcoleta ang mga pahayag ni Lacson tungkol sa pagmamay-ari ng mga isla. Tinanong niya si Colonel Cloma kung may sapat bang basehan ang mga ulat tungkol sa pagkakatuklas ng kanyang ninuno.
“Was that supported by reliable accounts, Colonel?”
Sumagot ang opisyal na ang kanyang mga pahayag ay base lamang sa personal na pananaliksik at mga kuwento ng kanyang asawa. Ipinaliwanag ni Marcoleta na maraming bansa ang tumutol sa deklarasyon ni Tomas Cloma noong 1956.
Kabilang sa mga nag-object ang United Kingdom, United States, China, Japan, at pati na ang Pilipinas. Iginiit ng senador na hindi na matatawag na Terra Nullius o lupang walang nagmamay-ari ang mga isla noong panahong iyon.
Ang Terra Nullius ay isang prinsipyong legal na nangangahulugang ang isang lupain ay walang nagmamay-ari o “nobody owned it”. Ang isang teritoryo ay itinuturing na terra nullius kung ito ay hindi pa natutuklasan (undiscovered) at walang naninirahan o hindi okupado (unoccupied).
Dahil dito, hindi raw tama na sabihing si Tomas Cloma ang orihinal na nakatuklas sa lugar dahil sa mga naunang claim. Binanggit ni Marcoleta na may mga naunang abiso na ang ibang bansa bago pa ang Freedom Declaration noong 1956.
Halimbawa rito ang Japan na nagsumite na ng kanilang notice of claim noon pang taong 1933. Kinuwestiyon din ng senador ang legalidad ng ginawang donasyon ni Cloma sa gobyerno ng Pilipinas.
Ayon sa kanya, hindi pwedeng mag-donate ang isang tao ng teritoryong mayroon nang ibang mga naunang discoverers. Gayunpaman, nanindigan si Lacson na ang mga katotohanan tungkol sa kasaysayan ng Spratlys ay dapat lumabas.
Posisyon ni Lacson
Sa gitna ng tensyon, nagpaliwanag si Colonel Cloma tungkol sa pagkakaiba ng pagtuklas at pag-okupa sa isang lugar. Para sa kanya, ang pagtuklas ay simpleng pag-alam lang sa isang bagay bago ito lagpasan o iwanan.
Sa kabilang banda, ang pag-okupa ay nangangailangan ng mahabang panahon ng paninirahan sa isang partikular na area. Naniniwala si Lacson na ang pag-okupa ang mas mahalagang basehan ng pagmamay-ari sa ilalim ng batas.
>More: Marcoleta kinuwestyon si Ping Lacson sa integridad ng Blue Ribbon
Binanggit din ni Lacson na may mga pamilyang Pilipino na talagang naninirahan na sa bayan ng Kalayaan. Ang mga detalyeng ito ang naging pundasyon ng pag-angkin ng Pilipinas sa naturang teritoryo.
Sumali rin sa usapin si Senator Risa Hontiveros para linawin ang tungkol sa 2016 Arbitral Ruling. Binigyang-diin niya na ang desisyong ito ay pabor sa Pilipinas laban sa malawak na claim ng China.
Ayon sa ruling, walang legal na basehan ang nine-dash line ng China sa loob ng ating karagatan. Nilinaw naman ni Marcoleta na bagama’t invalidated ang nine-dash line, hindi direktang nagdesisyon ang tribunal sa teritoryo ng Kalayaan.
Hindi raw kasi hiniling ng gobyerno ng Pilipinas na husgahan ng tribunal ang pagmamay-ari sa mga isla. Ito ay dahil ang arbitral tribunal ay walang hurisdiksyon pagdating sa mga usaping teritoryal.
Katayuan ng Kalayaan Island Group
Sa huli, nanatiling matibay ang paninindigan ni Lacson tungkol sa kahalagahan ng naging aksyon ni Tomas Cloma. Binanggit niya na ang donasyon ni Cloma ang nagbigay-daan para itatag ni President Marcos ang Municipality of Kalayaan.
Ito ay opisyal na ginawa sa pamamagitan ng Presidential Decree No. 1596 noong 1978. Sa kabila ng matinding pag-uusisa ni Marcoleta, inerekomenda pa rin ng komite ang promosyon ni Colonel Cloma.
Ang diskusyong ito ay nagpapakita lamang ng pagiging komplikado ng ating mga claim sa West Philippine Sea. Mahalaga na maunawaan ng mga kabataan ang mga legal at historikal na basehan ng ating mga teritoryo.
