“Ang nilalaman ng resolusyon na ito simple lang. Pag may warrant na hindi issued by a Philippine judge, kailangan po dumaan sa korte yan kung hindi unconstitutional yan.”
Isinusulong ni Senator Alan Peter Cayetano ang isang resolusyon para matiyak na walang Pilipinong isusuko sa mga dayuhang hukuman tulad ng ICC nang hindi muna dumadaan sa pagsusuri ng korte sa Pilipinas.
Binigyang-diin ng senador na ang Senate Resolution No. 307 ay isang mahalagang safeguard para protektahan ang karapatan ng bawat mamamayan sa ilalim ng ating Konstitusyon.
Layunin nito na magkaroon ng pagkakataon ang sinumang Pilipino na humingi ng remedy o tulong legal sa ating sariling mga hukom bago sila arestuhin ng dayuhang pwersa.
“Ano po gagawin natin lahat kung bukas, February 26, ang headline ay 25 PNP generals, 25 AFP generals, members of the Communist Party of the Philippines, several media practitioners, congressmen, senators, cabinet members, or the President of the Republic of the Philippines ay naissuan ng ICC and bigla na lang isasakay sa eroplano?”
“Papayag ba tayong arestuhin na lang basta-basta ang ating men and women in uniform, senators, or congressmen?. What if the president today was Senator Bato or Senator Bong Go? Pwede na lang silang damputin and they cannot go to court.”
Constitutional Rights and Due Process
Ayon kay Cayetano, ang usaping ito ay hindi lamang para sa mga kilalang opisyal kundi para sa lahat ng Pilipino na maaaring harapin ang ganitong sitwasyon sa hinaharap.
Iginiit niya na ang sovereignty ng bansa ay dapat manaig pagdating sa pagprotekta sa kalayaan at karapatan ng ating mga kababayan.
Binanggit din niya bilang halimbawa ang mga bansang Canada, United Kingdom, at South Korea na may ganito ring proseso ng pagsusuri sa kanilang mga lokal na korte bago isagawa ang anumang surrender.
“In Canada, the ICC request for arrest is transmitted to the Minister of Justice, who authorizes the Attorney General to apply for a provisional arrest warrant before a judge. The judge will issue a warrant if the application meets prescribed criteria. The person arrested may be granted provisional liberty based on a judicial interim release order. In case of surrender, the minister may issue an authority to proceed to seek a court order for committal. A person may consent in writing before a judge to a committal; walang problema po pag pumayag yung tao. But the judge shall hold an extradition hearing—due process.”
Sa kanyang talumpati sa plenaryo noong February 25, 2026, ipinaliwanag ni Cayetano na ang resolusyon ay prospective at hindi nakatuon sa isang partikular na tao lamang tulad ni dating Pangulong Duterte.
| More: Aminado si Admiral na walang security escort assigned para kay Imee Marcos
Nilinaw niya na hindi ito tungkol sa drug war o sa kung dapat bang bumalik ang bansa sa Rome Statute ng ICC.
Protection for All Filipinos
Ang pangunahing punto ay ang pagsunod sa Section 2, Article 3 ng 1987 Constitution na nagbabawal sa hindi makatwirang pag-aresto nang walang utos mula sa isang lokal na judge.
Sinabi ni Cayetano na kailangang personal na suriin ng isang lokal na judge ang mga ebidensya para matukoy kung may probable cause bago payagan ang pagdakip sa isang Pilipino.
Nagbabala siya na kung basta na lang isasakay sa eroplano ang isang mamamayan nang walang court review ay mawawalan ng saysay ang ating judicial process at due process.
Ginamit niyang basehan ang mga prinsipyo ng international law kung saan kinikilala ang papel ng mga lokal na judicial authorities.
“All of us here agree pagdating sa West Philippine Sea, not a single inch of territory; hindi natin ipamimigay, atin ito. Sana naman po pagdating sa kapwa Pilipino ganun din: atin ito, kababayan natin ito, tao ito. Hindi dapat basta sino-surrender kahit may treaty, dahil yung treaty mismo nire-recognize ang ating judicial authorities”
Ipinunto rin ng senador ang panganib kung ang mga matataas na opisyal ng gobyerno, pulis, o militar ay bigla na lamang huhulihin ng ICC nang walang pagkakataong lumapit sa korte.
“Bato… Bong Go.”
Aniya, kailangang irespeto ang soberanya ng bansa dahil ang problema ng Pilipino ay dapat resolbahin sa loob ng Pilipinas hangga’t kaya ito ng ating sistema.
“Nakakalimutan ng marami na sovereignty is an essential part of international relations and international law. Kasama doon ang pagrespeto sa sovereignty. Ang problema ng Pilipino ay problema ng Pilipino. Yes, may crimes against humanity na problema ng buong mundo, pero mismong Rome Statute ang nagsasabing: sandali lang, kung ginawa sa Pilipinas yan at kaya niyo sa Pilipinas, sa inyo muna. Hindi po si dating Pangulong Duterte ang substance ng resolusyon na ito; hindi rin pinag-uusapan dito whether we should rejoin the ICC. Ang pinag-uusapan dito ay simple: pag may biglang aarestuhin, kailangan yung aarestuhin na yon ay may pagkakataon pumunta sa Philippine courts to seek remedy. This is part of the International Covenant on Civil and Political Rights and generally accepted principles of international law.”
Ang hakbang na ito ay bahagi rin ng International Covenant on Civil and Political Rights na kinikilala sa buong mundo.
Nakatakdang ipagpatuloy ang pagtalakay o interpellation sa resolusyong ito sa darating na Lunes, March 2, 2026.
Humiling ang ibang mga senador tulad nina Senator Ping Lacson at Senator Kiko Pangilinan ng pagkakataong makapagtanong tungkol sa nasabing panukala.
Pansamantalang sinuspinde ang konsiderasyon ng resolusyon upang bigyang-daan ang mas malalim na diskusyon sa susunod na session ng Senado.
