Bayaning Pilipino

Graciano Lopez Jaena:Prinsipe ng mga Mananalumpating Pilipino

“Huwag ninyong kamtin ang kalayaan kung hindi ito’y inyong gagamitin ng tapat at ng malinis.“ ~Graciano Lopez

Si Graciano Lopez Jaena ay isang tanyag na Pilipinong peryodista, orador, at rebolusyonaryo mula sa Jaro, Iloilo. Kinikilala siya bilang isa sa “triumvirate” ng Kilusang Propaganda kasama nina Jose Rizal at Marcelo H. del Pilar. Isinilang siya noong ika-18 ng Disyembre, 1856, at pumanaw noong ika-20 ng Enero, 1896. Bilang tagapagtatag ng La Solidaridad, siya ang naging boses ng mga repormang politikal para sa Pilipinas.

Ang kanyang mga talumpati at akda ay nagsilbing mitsa ng nasyonalismo laban sa kolonyalismong Espanyol. Tinagurian siyang “Prinsipe ng mga Mananalumpating Pilipino” dahil sa kanyang angking husay sa pagtatalumpati. Bagaman namatay sa karalitaan, ang kanyang legacy ay nananatiling pundasyon ng kalayaan ng bansa. Ang kanyang buhay ay patunay ng tapang sa paggamit ng panulat at salita para sa katarungan.

Quick Facts

  • Full Legal Name: Graciano López y Jaena
  • Commonly Known Names: Graciano Lopez Jaena, Prince of Filipino Orators, Diego Laura (pseudonym)
  • Birth Details: December 18, 1856, in Jaro, Iloilo, Spanish Empire
  • Death Details: January 20, 1896, in Barcelona, Spain (Tuberculosis)
  • Nationality: Filipino
  • Occupation(s): Journalist, orator, writer, reformist, physician (apprentice/practitioner), Mason
  • Years Active: Late 19th Century (Propaganda Movement era)
  • Known For: Founding La Solidaridad, writing Fray Botod, being a leader of the Ilustrados
  • Notable Works/Positi ons: First Editor of La Solidaridad, Author of Fray Botod and La Hija del Fraile

Early Life and Education

Si Graciano Lopez Jaena ay isinilang sa isang mahirap ngunit relihiyosong pamilya sa Jaro, Iloilo. Ang kanyang ama na si Placido Lopez ay isang general repairman, samantalang ang kanyang ina na si Maria Jacoba Jaena ay isang seamstress. Sa murang edad na anim na taon, siya ay nag-aral sa ilalim ng paggabay ni Padre Francisco Jayme. Nakita agad ng kanyang guro ang angking katalinuhan ni Graciano sa loob ng silid-aralan.

Dahil sa pangarap ng kanyang ina, ipinadala siya sa St. Vincent Ferrer Seminary sa Jaro upang maging pari. Noong 1869, kumuha siya rito ng kurso sa teolohiya at pilosopiya. Habang nag-aaral, nagsilbi rin siyang secretary sa kanyang tiyo na si Claudio Lopez. Si Claudio ay isang honorary vice consul ng Portugal sa Iloilo na tumulong sa kanyang pag-aaral.

Sa kabila ng kagustuhan ng kanyang ina, mas nais ni Graciano na maging isang manggagamot o physician. Sinubukan niyang mag-enroll sa Unibersidad ng Santo Tomas (UST) sa Maynila. Gayunpaman, hindi siya tinanggap dahil wala siyang Bachelor of Arts degree na hindi inaalok sa kanyang seminaryo. Bilang alternatibo, pumasok siya bilang apprentice sa San Juan de Dios Hospital sa loob ng dalawang taon.

Dahil sa mga problemang pinansiyal, napilitan siyang huminto sa pag-aaral at bumalik sa Iloilo. Doon ay naglingkod siya sa kanyang mga kababayan sa pamamagitan ng paggamot nang libre sa mga mahihirap. Sa kanyang mga pagbisita, namulat siya sa mga kawalang-katarungan at pang-aabuso ng mga Kastila at prayle. Ang karanasang ito ang humubog sa kanyang pagiging aktibista laban sa kolonyalismo.

Sa kanyang personalidad, si Graciano ay inilarawan bilang isang taong may kakaibang karakter o eccentric. Sinasabing mahilig siyang uminom ng alak at tumambay sa mga cafe habang nasa Espanya. Ayon sa kanyang kasamahang si Jose Alejandrino, siya ay “personification of slovenliness” dahil sa kanyang hindi maayos na pananamit. Sa kabila nito, siya ay hinahangaan dahil sa kanyang matinding husay sa pananalita na nakakakuha ng atensyon ng publiko.

Rise to Prominence

Ang pag-akyat sa katanyagan ni Graciano ay nagsimula nang isulat niya ang “Fray Botod” sa edad na 18. Bagaman hindi ito agad nailathala, kumalat ang manuskrito nito sa buong Iloilo at Negros. Ang satirang ito ay buong tapang na tumuligsa sa kamangmangan at kalupitan ng mga prayleng Kastila. Dahil dito, nagsimulang mainit ang mata sa kanya ng mga otoridad sa kanyang lalawigan.

Noong 1880, napilitan siyang tumakas patungong Espanya dahil sa banta sa kanyang buhay. Sa Espanya, ipinagpatuloy niya ang kanyang medical studies sa University of Valencia ngunit hindi rin ito tinapos. Mas pinili niyang ituon ang kanyang atensyon sa pamamahayag at pakikibaka para sa mga reporma sa Pilipinas. Dito siya kinilala bilang isa sa mga pinakamahusay na orador ng kanyang panahon.

Ang kanyang husay sa pagtatalumpati ay naging sandata ng mga Pilipino upang maipahayag ang kanilang mga hinaing. Noong 1883, nakuha niya ang atensyon ng maraming tao sa Madrid nang magsalita siya sa Teatro Real. Ang kanyang mga talumpati ay kadalasang sinasalubong ng masigabong palakpakan at paghanga kahit ng mga Kastila. Dahil sa kanyang talino, tinawag siyang “Prinsipe ng mga Mananalumpating Pilipino” ng kanyang mga kasamahan.

Bukod sa pananalita, naging aktibo rin siya sa pagsulat sa iba’t ibang pahayagan sa Europa. Ang kanyang mga artikulo ay tumatalakay sa ekonomiya, politika, at mga repormang panlipunan. Sa pamamagitan ng kanyang panulat, naipakita niya ang tunay na kalagayan ng bansa sa ilalim ng kolonyalismo. Ang kanyang tapang ay naging pundasyon ng Kilusang Propaganda.

Major Contribution

  • Pampolitika: Itinatag niya ang La Solidaridad sa Barcelona noong ika-15 ng Pebrero, 1889. Bilang unang editor nito, ginamit niya ang pahayagan upang hingin ang asimilasyon ng Pilipinas bilang lalawigan ng Espanya. Nanawagan din siya para sa pagkakaroon ng kinatawan ng mga Pilipino sa Cortes o Batasan ng Espanya.
  • Panitikan: Ang kanyang satirang “Fray Botod” ay isa sa mga pinaka-impluwensiyal na akda na bumatikos sa mga prayle. Isinulat din niya ang nobelang La Hija del Fraile na tumatalakay sa mga isyung panlipunan at diskriminasyon. Ang kanyang koleksyon ng mga sanaysay na “Everything is Hambug” ay naglantad sa pagkukunwari ng kolonyal na sistema.
  • Sibil at Institusyonal: Naging aktibong miyembro siya ng Freemasonry at itinatag ang Logia Revolución No. 65 noong 1889. Ang Masonry ay naging plataporma ng mga Pilipino para sa mga lihim na radikal na pagkilos. Bukod dito, naging bahagi rin siya ng Asociacion Hispano-Filipina na naglalayong isulong ang kapakanan ng mga Pilipino.
  • Kultura: Noong 1884, binigyang-pugay niya ang mga pintor na sina Juan Luna at Felix Resurreccion Hidalgo sa kanilang tagumpay sa Madrid. Ipinakita niya na ang sining ng mga Pilipino ay patunay ng kanilang galing at hindi ng pagiging tamad o mangmang. Ang kanyang mga talumpati ay naglayong itaas ang dignidad ng lahing Pilipino sa mata ng mundo.

Philippine Revolution

Bagaman pumanaw si Graciano Lopez Jaena noong Enero 1896, ilang buwan bago ang opisyal na pagsiklab ng Rebolusyong Pilipino sa Maynila, ang kanyang papel ay napakahalaga. Ang kanyang mga radikal na ideya at matatalas na panulat ang nagsilbing intelektwal na pundasyon ng himagsikan. Sa kanyang mga huling liham kay Rizal, sinabi niya na ang rebolusyon na lamang ang tanging sagot para sa bansa.

Siya ay itinuturing na isa sa mga nagising sa diwa ng nasyonalismo sa mga Pilipino. Ang kanyang walang humpay na pagbatikos sa pang-aabuso ng mga Kastila ang nagbigay-daan upang maisip ng mga Pilipino ang pangangailangan ng kalayaan. Kahit hindi niya nakitang buhay ang tagumpay ng himagsikan, ang kanyang mga gawa ay naging inspirasyon sa mga rebolusyonaryo tulad nina Andres Bonifacio.

Notable Life Stories

Ang Pagtanggi sa Pototan

Isang mahalagang pangyayari sa buhay ni Graciano ay noong tumanggi siyang magsinungaling para sa alkalde ng Pototan. Pinilit siyang magtestigo na ang mga bilanggo ay namatay dahil sa natural na sanhi, kahit malinaw na pinatay sila ng alkalde. Dahil sa kanyang prinsipyo at pagpanig sa katotohanan, nanganib ang kanyang buhay na naging dahilan ng kanyang pagtakas patungong Espanya.

Ang Pagsulat ng Fray Botod sa Edad na Labing-walo

Sa murang edad na 18, naisulat na ni Graciano ang isa sa mga pinakamakapangyarihang satira sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang “Fray Botod” ay isang mapanuyang paglalarawan sa isang mataba at abusadong prayle. Bagaman unsigned o walang pangalan ang manuskrito, ito ay naging mitsa ng kanyang pag-uusig ng mga Kastila.

On the Shoulders of Slaves Should Not Rest a Doctor’s Cape

Isang sikat na pagtatalo ang naganap sa pagitan nina Jose Rizal at Graciano tungkol sa kanyang pag-aaral ng medisina. Pinagsabihan ni Rizal si Graciano dahil hindi nito tinapos ang kanyang kurso. Sumagot si Graciano na “Sa balikat ng mga alipin ay hindi dapat nakapatong ang kapa ng isang doktor,” na sinagot naman ni Rizal na ang kapa ang nagpaparangal sa balikat.

Ang Pagyakap ng Sugo ng Venezuela

Noong 1883, matapos ang isang madamdaming talumpati ni Graciano sa Teatro Real de Madrid, isang hindi inaasahang pangyayari ang naganap. Ang ambassador o sugo ng Venezuela ay tumayo at niyakap si Graciano sa harap ng maraming tao. Ang yakap na ito ay simbolo ng pasasalamat at pagkakaisa ng mga bansa sa Latin Amerika sa adhikain ni Graciano para sa kalayaan.

Ang Pagiging “Bolivar” ng Masonry

Sa loob ng Freemasonry, pinili ni Graciano ang pangalang “Bolivar” bilang kanyang Masonic name. Ang pangalang ito ay hango sa sikat na liberator ng South America na si Simon Bolivar. Ang pagpili sa pangalang ito ay nagpapakita ng kanyang matinding pagnanais na maging tagapagpalaya ng kanyang sariling bayan mula sa tanikala ng pang-aapi.

Ang Lihim na Pagbabalik bilang Diego Laura

Noong 1890, bumalik si Graciano sa Pilipinas gamit ang alyas na “Diego Laura” upang mangalap ng pondo para sa Kilusang Propaganda. Sa kabila ng panganib, nakipagpulong siya sa mga kasapi ng La Junta de la Propaganda sa Maynila. Gayunpaman, nang malaman ng mga Kastila ang kanyang presensya, agad siyang tumakas patungong Hong Kong bago muling bumalik sa Espanya.

Challenges

Ang buhay ni Graciano Lopez Jaena ay puno ng matitinding pagsubok at sakripisyo. Mula sa kanyang kabataan, naranasan niya ang kahirapan ng kanilang pamilya sa Iloilo. Sa kabila nito, pinagsikapan niyang makapag-aral, ngunit ang mga pangarap na maging doktor ay nahadlangan ng kawalan ng pondo at diskriminasyon sa mga paaralan. Ang kanyang buhay sa Espanya bilang isang exile ay naging mas mahirap dahil sa kakulangan ng suportang pinansiyal.

Bukod sa hirap ng buhay, hinarap din niya ang matinding pang-uusig mula sa mga Kastila at prayle. Maraming beses na nanganib ang kanyang buhay dahil sa kanyang mga isinulat na naglalantad sa kanilang mga katiwalian. Dahil dito, napilitan siyang mamuhay nang malayo sa kanyang pamilya at bayan sa loob ng maraming taon. Sa katunayan, hindi na siya muling nakabalik sa Iloilo bago siya namatay.

Sa kanyang mga huling taon sa Espanya, nakaranas siya ng matinding karalitaan at gutom. Sinasabing namulot na lamang siya ng upos ng sigarilyo upang malimutan ang kanyang pagkagutom. Sa kabila ng kanyang mga sakripisyo para sa bayan, siya ay pumanaw sa isang charity hospital sa Barcelona noong ika-20 ng Enero, 1896. Ang kanyang pagkamatay sa sakit na tuberculosis sa edad na 39 ay isang malaking kawalan sa kilusan para sa kalayaan.

Controversies and Criticism

Sa kabila ng kanyang kabayanihan, si Graciano Lopez Jaena ay hindi ligtas sa mga puna at kontrobersya. Isa sa mga pinakakilalang isyu laban sa kanya ay ang kanyang pagiging pabaya sa kanyang sarili o slovenliness. Inilarawan siya ng ilang kasamahan bilang isang taong hindi maayos ang pananamit at may mga gawi na hindi angkop sa isang intelektwal. Ang kanyang palagiang pananatili sa mga cafe upang uminom ay naging dahilan din upang siya ay mapuna ng kanyang mga kaibigan.

Nagkaroon din ng mga usapin tungkol sa kanyang pag-alis sa editorship ng La Solidaridad matapos ang kulang-kulang isang taon. Ayon sa ilang ulat, ang kanyang pag-alis ay hudyat ng simula ng pagkakabahagi sa loob ng pahayagan. Bagaman sinabi niya na nanganib ang kanyang buhay kaya siya umalis, may mga haka-haka na nagkaroon ng hindi pagkakaunawaan sa pagitan nila ni Marcelo H. del Pilar. Ang rift o hidwaan sa pagitan ng mga pinuno ng propaganda ay isa sa mga malulungkot na kabanata ng kanilang pakikibaka.

Isa pang usapin ay ang kanyang hindi pagtatapos ng pag-aaral ng medisina sa Espanya. Pinuna siya ni Rizal dahil dito, ngunit ipinaliwanag ni Graciano na mas kailangan ng bansa ang kanyang panulat at talumpati kaysa sa kanyang pagiging doktor. Sa kabila ng mga kritisismo, nanatili ang respeto ng kanyang mga kasamahan sa kanyang talino at dedikasyon. Sa huli, ang kanyang mga “indiscretions” ay pinatawad ng kasaysayan dahil sa laki ng kanyang naitulong sa bansa.

Personal Life

Si Graciano ay isinilang sa isang mahirap ngunit relihiyosong pamilya sa Iloilo. Ang kanyang ama ay si Placido Lopez, isang general repairman, at ang ina ay si Maria Jacoba Jaena, isang seamstress. Sa edad na anim, nag-aral siya sa ilalim ni Padre Francisco Jayme sa Colegio Provincial del Jaro. Dito ay agad napansin ang kanyang angking talino at galing sa pagsasalita. Noong 1869, pumasok siya sa St. Vincent Ferrer Seminary upang kumuha ng teolohiya at pilosopiya.

Bilang isang tao, inilarawan siya ng kanyang mga kaibigan bilang may “eccentric” na karakter. Ayon kay Jose Alejandrino, siya ang “personification of slovenliness” dahil sa hindi maayos na pananamit. Madalas din siyang makitang tumatambay sa mga cafe sa Espanya upang uminom ng alak habang nagsusulat. Sa kabila nito, hinahangaan siya ni Jose Rizal bilang pinakamatalinong Pilipino na kanyang nakilala. Siya rin ay isang masugid na miyembro ng Freemasonry at gumamit ng Masonic name na “Bolivar”.

Tungkol sa kanyang buhay-pag-ibig, hindi gaanong detalyado ang mga opisyal na rekord ng kanyang kasal o asawa. Gayunpaman, binabanggit sa mga ulat ang tungkol sa kanyang mga “descendants” o supling na nagpapatuloy ng kanyang alaala. Sa kanyang nobelang La Hija del Fraile, tinalakay niya ang kuwento nina Maria at Fernando, na sumasalamin sa mga isyung panlipunan. Ang kanyang dedikasyon sa bayan ay madalas na nagiging hadlang sa kanyang personal na kagalingan. Sinasabing ang kanyang obsesyon sa kalayaan ang unti-unting umubos sa kanyang lakas at kalusugan.

Sa kanyang kalusugan, dumanas si Graciano ng matinding hirap bago ang kanyang pagpanaw. Dahil sa karalitaan sa Espanya, naging biktima siya ng sakit na tuberculosis o tisis. Madalas siyang humingi ng tulong pinansiyal kay Rizal dahil sa kawalan ng pondo. May mga pagkakataon pang namumulot na lamang siya ng upos ng sigarilyo upang malimutan ang gutom. Ang kanyang buhay ay isang serye ng sakripisyo para sa pangarap na reporma sa bansa.

The Unity of Graciano Lopez and Jose Rizal

Si Graciano Lopez Jaena at Jose Rizal ay magkatuwang na lider ng Kilusang Propaganda sa Espanya at itinuturing na bahagi ng “triumvirate” ng mga repormista kasama si Marcelo H. del Pilar,,. Bilang matalik na kaibigan, nagkaroon sila ng mga pagkakataong nagkapunaan, tulad nang pagsabihan ni Rizal si Jaena dahil sa hindi nito pagtatapos ng medisina, na sinagot naman ni Jaena na hindi dapat nakapatong ang kapa ng doktor sa balikat ng mga alipin,,. Sa kabila nito, kinilala ni Rizal si Jaena bilang pinakamatalinong Pilipino na kanyang nakilala, at naging magkasangga sila sa mga kontrobersya sa loob ng kanilang samahan, partikular na ang pagpanig ni Jaena kay Rizal sa usapin ng pamumuno sa samahan laban kay del Pilar,. Sa kanilang mga huling liham, ibinahagi ni Jaena kay Rizal ang kanyang radikal na pananaw na rebolusyon na lamang ang tanging paraan para sa kalayaan ng Pilipinas bago sila parehong pumanaw noong 1896,,.

Later Years and Death

Ang mga huling taon ni Graciano sa Barcelona ay puno ng paghihirap at sakit. Pumanaw siya sa edad na 39 noong Enero 20, 1896, dahil sa tuberculosis. Namatay siyang penniless o walang pera sa isang charity hospital na pinatatakbo ng Sisters of Charity. Ang kanyang labi ay inilibing sa isang mass grave sa Fossar de la Pedrera, Montjuïc Cemetery. Hanggang sa kasalukuyan, hindi pa rin natatagpuan ang kanyang tunay na labi upang maibalik sa Pilipinas.

Legacy and Historical Impact

Si Graciano Lopez Jaena ay nananatiling simbolo ng Ilonggo heroism at talino. Ang Jaro Plaza ay pinalitan ng pangalan bilang Graciano Lopez Jaena Park bilang parangal sa kanya. Makikita rin ang kanyang mukha sa lumang 5-peso banknote ng Pilipinas na umikot noong 1951 hanggang 1974. Maraming kalsada at maging isang munisipalidad sa Misamis Occidental ang ipinangalan sa kanya. Ang Graciano Lopez Jaena Foundation ay patuloy na nagsusulong ng kanyang mga mithiin sa pamamagitan ng iba’t ibang paligsahan at programa.

Timeline

  • 1856 – Isinilang sa Jaro, Iloilo noong ika-18 ng Disyembre.
  • 1869 – Nagpatala sa Seminario de San Vicente Ferrer para mag-aral.
  • 1874 – Isinulat ang satirang Fray Botod sa edad na 18.
  • 1880 – Tumakas at naglayag patungong Espanya upang mag-aral.
  • 1882 – Pinasok ang Masonerya sa Logia Porvenir No. 2 sa Madrid.
  • 1889 – Itinatag ang pahayagang La Solidaridad at naging unang editor nito.
  • 1890 – Lihim na bumalik sa Pilipinas gamit ang pangalang “Diego Laura”.
  • 1891 – Inilathala ang kanyang aklat na Discursos y Artículos Varios.
  • 1896 – Namatay sa Barcelona, Espanya dahil sa tuberculosis noong ika-20 ng Enero.

Selected Works

  • Fray Botod – Ginamit upang ilantad ang imoralidad at kasakiman ng mga prayleng Kastila sa Pilipinas.
  • La Hija del Fraile – Isang nobela na tumatalakay sa mga trahedya ng pakikipagrelasyon sa mga Kastila at mga isyung panlipunan.
  • Everything is Hambug – Koleksyon ng mga sanaysay na bumatikos sa pagkukunwari ng sistemang kolonyal sa bansa.
  • Sa Mga Pilipino – Isang tanyag na sanaysay na naghihikayat sa mga kababayan na magkaisa at lumaban para sa kalayaan.
  • Pag-alis sa Buwis sa Pilipinas – Isang akdang tumatalakay sa mapang-aping sistema ng pagbubuwis ng mga Kastila.

Awards

  • Pambansang Bayani ng Pilipinas.
  • Paghahandog ng “Lopez Jaena Day” tuwing Disyembre 18 sa Iloilo.
  • Makasaysayang Marker mula sa National Historical Commission noong 1970.
  • Graciano Lopez Jaena Chapter ng Order of DeMolay.

Historical Assesment

Si Graciano Lopez Jaena ay itinuturing na isa sa mga pinakadakilang propagandista dahil sa kanyang walang takot na panulat. Ayon sa mga historyador, ang kanyang mga gawa ang nagsilbing intelektwal na mitsa para sa huling pag-aalsa laban sa Espanya. Kinikilala siya bilang isang “genius” na mas piniling maglingkod sa bayan kaysa tapusin ang kanyang sariling ambisyon na maging doktor.

Ang kanyang husay sa oratoryo ay walang katulad, kaya naman tinawag siyang “Mightier than the sword” sa mga biograpiya tungkol sa kanya. Sa kasalukuyang panahon, tinitingnan siya bilang simbolo ng malayang pamamahayag at nasyonalismo. Ang kanyang buhay ay isang paalala na ang tunay na kabayanihan ay matatagpuan sa pagsisilbi sa kapwa kahit sa gitna ng matinding hirap.

Pinakabagong Balita

Nitong Disyembre 18, 2025, ipinagdiwang ng Iloilo City ang ika-169 na anibersaryo ng kapanganakan ni Graciano Lopez Jaena. Nagkaroon ng mga wreath-laying ceremony sa kanyang monumento sa Jaro Plaza na dinaluhan ng mga opisyal at residente. Ang Jaro Plaza ay kasalukuyang sumasailalim sa 20-milyong pisong restorasyon upang mapanatili ang mga makasaysayang palatandaan nito.

Lesson for Today’s Generation

Ang buhay ni Graciano Lopez Jaena ay nagtuturo sa makabagong henerasyon na ang literacy o kaalaman ay isang makapangyarihang sandata laban sa kamangmangan at pang-aapi. Ipinakita niya na hindi kailangan ng marangyang buhay upang makapag-ambag sa pagbabago ng lipunan. Ang kanyang dedikasyon sa katotohanan, kahit pa manganib ang kanyang buhay, ay isang hamon para sa lahat na manindigan sa katarungan.

Pangalawa, itinuturo ni Graciano ang halaga ng pagkakaisa at nasyonalismo sa kabila ng mga pagkakaiba ng opinyon. Bagaman dumanas siya ng mga alitan sa kanyang mga kasamahan, hindi siya bumitaw sa pangarap na makitang malaya ang Pilipinas. Para sa kabataan ngayon, ang kanyang kuwento ay inspirasyon upang gamitin ang social media at iba pang plataporma para sa ikabubuti ng nakararami.

Panghuli, ang kanyang buhay ay isang paalala na ang sakripisyo para sa bayan ay may walang hanggang halaga. Kahit pumanaw siyang mahirap at malayo sa kanyang pamilya, ang kanyang pangalan ay nakaukit na sa kasaysayan ng bansa. Dapat nating tularan ang kanyang “passion” sa paglilingkod na walang hinihintay na kapalit maliban sa kalayaan at kapakanan ng ating kapwa Pilipino.

  • “On the shoulders of slaves should not rest a doctor’s cape.”
  • “The shoulders do not honor the doctor’s cape, but the doctor’s cape honors the shoulders.” (Jose Rizal’s counter-response to Lopez Jaena)
  • “Huwag ninyong kamtin ang kalayaan kung hindi ito’y inyong gagamitin ng tapat at ng malinis.”
  • “Our aspirations are modest. Our program, aside from being simple, is clear: to combat reaction, to stop all retrogressive steps, to extol and adopt liberal ideas, to defend progress, in a word, to be a propagandist, above all, of democratic ideas in order to make these supreme in all nations here and across the seas.”
  • “monasticism and progress can never live together.”
  • “In the hands of Graciano, literacy is a torch and a weapon against ignorance and colonial oppression.” (Prof. Joyce Christine Colon)
  • “His great love is politics and literature. I do not know for sure whether he loves politics in order to deliver speeches or he loves literature to be a politician.” (Jose Rizal about Jaena)
  • “I greatly hail the publication and newspaper La Solidaridad; count me in for everything, I want to be where you find yourselves and above all, because you profess thoughts that seem to be the most just.” (Jose Rizal’s letter to Jaena)

Trivia Questions

  1. Saang distrito sa Iloilo ipinanganak si Graciano Lopez Jaena? A. Molo B. Arevalo C. Jaro D. Mandurriao
  2. Ano ang pangalan ng pahayagang itinatag ni Lopez Jaena sa Espanya noong 1889? A. La Solidaridad B. Kalayaan C. Diario de Manila D. El Renacimiento
  3. Ano ang pamagat ng kilalang akda ni Lopez Jaena na tumutuligsa sa isang mataba at abusadong prayle? A. Noli Me Tangere B. Dasalan at Toksohan C. Liwanag at Dilim D. Fray Botod
  4. Anong bansag o titulo ang ibinigay kay Lopez Jaena dahil sa kanyang husay sa pagsasalita? A. Ama ng Katipunan B. Prinsipe ng mga Mananalumpating Pilipino C. Utak ng Himagsikan D. Dakilang Lumpo
  5. Anong sakit ang naging sanhi ng kamatayan ni Graciano Lopez Jaena sa Barcelona? A. Kanser B. Dengue C. Tuberculosis D. Atake sa Puso
  6. Ano ang ginamit na alyas o pseudonym ni Lopez Jaena nang lihim siyang bumalik sa Pilipinas? A. Diego Laura B. Dimasalang C. Plaridel D. Taga-Ilog
  7. Noong anong taon isinilang si Graciano Lopez Jaena? A. 1896 B. 1872 C. 1856 D. 1880
  8. Saang sementeryo sa Barcelona, Espanya inilibing si Lopez Jaena sa isang “pauper’s grave”? A. Paco Cemetery B. Montjuïc Cemetery C. Manila North Cemetery D. La Loma Cemetery
  9. Anong kurso ang nais sanang tapusin ni Graciano ngunit hindi niya natuloy dahil sa hirap at hilig sa pagsulat? A. Medisina B. Batas C. Arkitektura D. Pagtuturo
  10. Sino ang pumalit kay Lopez Jaena bilang editor ng pahayagang La Solidaridad? A. Jose Rizal B. Andres Bonifacio C. Marcelo H. del Pilar D. Juan Luna
  11. Kailan ipinagdiriwang ang unang isyu ng La Solidaridad na itinatag ni Lopez Jaena? A. Pebrero 15 B. Disyembre 18 C. Hunyo 12 D. Enero 20
  12. Saang bansa pumanaw si Graciano Lopez Jaena noong taong 1896? A. Pilipinas B. Hong Kong C. Amerika D. Espanya

Sources

Mga Tamang Sagot: 1-C, 2-A, 3-D, 4-B, 5-C, 6-A, 7-C, 8-B, 9-A, 10-C, 11-A, 12-D

More:https://pinas.news/padre-jose-burgos-martir-na-gomburza/

Previous article
Ganito pinagsamantalahan ng DOE at oil companies ang mamamayang Pilipino
Next article
Francisco Dagohoy: Tagapagtatag ng unang Republika ng Bohol

Related Articles

Latest Articles

Load more